Ben je actief in een vereniging, burgergroep of gewoon nieuwsgierig naar hoe je je leefomgeving groener en rustiger kan maken? Tijdens een webinar op dinsdag 14 oktober 2025 ontdek je hoe luwte-oases – kleine groene buurtplekjes – rust, ontmoeting en gezondheid in je dorp of stadsbuurt kunnen brengen. Een online ontmoeting met veel ruimte voor vragen en uitwisseling.
“Actieve hoop gaat niet over hoop hebben op een goede uitkomst, maar over hoop zijn en de gewenste verandering zelf leven.” (Joanna Macy).
Voor iedereen die inspiratie zoekt hoe je mensen meekrijgt in duurzame verandering en vernieuwing, voor wie zelfzorg en maatschappelijke inzet in balans wil houden en wil leren hoe gevoelens van onmacht plaats kunnen maken voor Actieve hoop is er de komende maanden onder meer dit aanbod:
– tweedaagse in Mechelen op zaterdag en zondag 25-26 oktober 2025 (Hummushuis, Hendrik Consciencestraat 8) • meer info & inschrijven? klik hier
– tweedaagse in Brugge op zaterdag en zondag 15-16 november 2025, inclusief de voorstelling Heel de Wereld (Centrum d’Abdij, Baron Ruzettelaan 435, op wandelafstand van het station) • meer info & inschrijven? klik hier
– wil je zelf anderen professioneel leren begeleiden in ‘Actieve hoop als transformatief proces’ schrijf je dan in voor de eerste Nederlandstalige train de trainer die doorgaat in Mechelen • meer info & inschrijven? klik hier
In haar laatste boek Actieve hoop laat Joanna Macy i.s.m. dr. Chris Johnstone zien hoe we te midden van een planetaire noodsituatie moed, kracht en creativiteit kunnen verzamelen om met deze crisis om te gaan. De auteurs presenteren een praktische methode waarmee we ons kunnen bevrijden van machteloosheid en een actieve rol kunnen spelen in de transitie van een industriële groeimaatschappij naar een levenondersteunende samenleving.
Recenter verscheen bij Waerbeke Het doet ertoe van Jan Mertens. Onder meer geïnspireerd door Macy besteedt de auteur aandacht aan klimaatemoties. Voor Mertens vormen verdriet, hoop en verzet de kern van het antwoord dat we als goed voorouders te geven hebben aan onze kinderen en kleinkinderen.
Joanna Macy ligt mee aan de basis van de Deep Time Walk. Waerbeke bereidt zich voor om deze unieke ervaring ook in ons taalgebied tot leven te brengen.
Wil jij diepetijdwandelingen leren begeleiden, volg dan online het Engelstalig trainingsprogramma van Deep Time Walk CIC. Je leert vaardigheden om die bijzondere tocht van 4,6 km in je eigen buurt met vertrouwen succesvol te begeleiden, om zo onvergetelijke, transformerende leerervaringen voor anderen te creëren en je eigen wandelpraktijk uit te breiden. Vooreerst maak je je als facilitator de basisprincipes, de structuur en de geest van deze krachtige methodiek eigen. Je maakt deel uit van een wereldwijde groep, krijgt toegang tot uitgebreide bronnen en ontvangt blijvende ondersteuning van collega’s.
De recente documentaire Conscious Being: Wisdom of Joanna Macy belicht haar invloed op activisme, nucleaire waakzaamheid en persoonlijke transformatie. Haar benadering, bekend als The Work That Reconnects, helpt mensen om dieper in contact te komen met hun gevoelens van verlies en verdriet over de toestand van de wereld, en om deze gevoelens om te zetten in kracht en actie. Ze benadrukt het belang van gemeenschap, rituelen en mededogen in dit proces. Macy’s invloed strekt zich uit tot activisten, docenten en vele anderen die zich bezighouden met de grote uitdagingen van onze tijd. Haar werk heeft geresulteerd in een netwerk van mensen die haar methoden toepassen in diverse contexten, zoals workshops, klaslokalen en gemeenschapscentra.
“Op 19 juli 2025 overleed Joanna Macy op 96-jarige leeftijd. De Amerikaanse denker en activiste laat een indrukwekkende intellectuele, spirituele en politieke nalatenschap achter.” schrijft hoogleraar Engelse letterkunde Stef Craps in een in memoriam in MO*. “Haar werk was voor velen een baken in deze tijd van ecologische crisis. Ze was een pionier van de ecopsychologie en een van de eerste stemmen die het belang van collectieve rouw om ecologisch verlies onderstreepten.”
Steden en gemeenten werken al volop aan gezondheid, klimaat en leefkwaliteit. Een luwte-oase bundelt al die ambities in één plek. De noden zijn gekend – de stap naar een echte luwte-oase is dan ook klein, maar met een groot effect. Gezondheids- en groenmedewerkers vinden elkaar hier in een krachtig samenspel.’
Met deze wervende woorden werden lokale mandatarissen en hun beleidsmedewerkers warm gemaakt voor de masterclass Luwte-oase. Het Programmateam Luwte-oases bood hen een gevarieerd programma vol inzichten, praktijkvoorbeelden en tools om zelf aan de slag te gaan. Beluister de masterclass en download de presentaties op de website van de Vereniging Voor Openbaar Groen (VVOG). Parallel aan het webinar verscheen in De Morgen een uitgebreid interview over het onderwerp.
Kranten, radio, tv en sociale media overspoelen ons elke dag met informatie. De stroom aan nieuws, beelden en meningen lijkt eindeloos, een continue scroll zonder pauze. In een wereld die steeds sneller draait en luider klinkt, wordt stilte een zeldzaamheid. Hoe ervaren journalisten, redacteuren en programmamakers dat zelf? Hoe vinden zij stilte en rust tussen de deadlines door en hoe blijf jij overeind in de mediastorm?
Onlangs organiseerde Avansa Kempen een avond waarop mediamakers stil stonden bij de impact van media en het belang van stilte.
“Actieve Hoop gaat niet over hoop hebben op een goede uitkomst, maar over hoop zijn en de gewenste verandering zelf leven.” (Joanna Macy).
Voor iedereen die inspiratie zoekt hoe je mensen meekrijgt in duurzame verandering en vernieuwing, voor wie zelfzorg en maatschappelijke inzet in balans wil houden en wil leren hoe gevoelens van onmacht plaats kunnen maken voor Actieve Hoop is er de komende maanden dit aanbod:
– Tweedaagse in Brugge op zaterdag 15 en zondag 16 november 2025 (Centrum d’Abdij, Baron Ruzettelaan 435, op wandelafstand van het station). Meer info
– Tweedaagse in Mechelen op zaterdag 25 en zondag 26 oktober 2025 (Hummushuis, Hendrik Consciencestraat 8). Meer info
– Wil je zelf anderen professioneel leren begeleiden in ‘Actieve Hoop als transformatief proces’ schrijf je dan in voor de eerste Nederlandstalige train de trainer die doorgaat in Mechelen. Meer info
In heel Europa gaat op zondag 26 oktober de wintertijd in. We draaien de klok één uur terug. Of beter: we zetten met z’n allen de wijzers één uur stil. Een passend moment om aandacht te vragen voor het belang van verstilling, vertraging en vereenvoudiging in een wereld die doordraait. Jaarlijks vindt dan in Vlaanderen en Nederland de ‘dag van de stilte’ plaats. Verschillende organisaties en burgerinitiatieven plannen activiteiten die de waarde van stiltebeleving centraal stellen.
Zelf vestigt Waerbeke dit jaar de aandacht op ‘De Grote Vereenvoudiging’ die zich temidden van toenemende hectiek, overprikkeling en maatschappelijke onrust willens nillens voltrekt. Op www.dagvandestilte.be lees je hier meer over. Binnenkort zetten we tal van lokale initiatieven die georganiseerd worden naar aanleiding van de ‘dag van de stilte’ in de kijker. Organiseer je ook een activiteit in dit verband? Meld je dan alvast aan!
We genieten na van een geslaagde Waerbeke Conferentie 2025 dit voorjaar in Brugge. De trefdag reikte sleutels aan voor de kunst van het samenleven, als waardevolle tool voor elk community initiatief.
In zijn opening van de dag introduceerde Gerolf T’Hooft, voorzitter van Waerbeke, het begrip ‘de Grote Vereenvoudiging’: “De culturele en maatschappelijke ontwikkelingen van na de tweede WO hebben de samenleving in toenemende mate geïndividualiseerd. Allerlei intermenselijke verbanden en verbindingen, het zgn. sociale weefsel, zijn uiteengevallen. We staan er als mens vaak helemaal alleen voor, onafhankelijk, vrij en in staat ons eigen leven vorm en inhoud te geven. We ervaren dit meestal als een verworvenheid, maar ook dit heeft een schaduwzijde. Het is dan ook geen wonder dat velen op zoek zijn naar herstel van samenhang, sociale cohesie en collectieve initiatieven. Kleinere maar hechte samenlevingsvormen zijn ongetwijfeld één van de vele manieren om ons af te stemmen op de Grote Vereenvoudiging. Vertragen en verstilling zijn hiervoor vruchtbare randvoorwaarden die ons kunnen helpen richting te kiezen, koers te houden en de ups en downs te leren omarmen.”
Damaris Matthijsen en Jac Hielema van het Nederlandse initiatief Economy Transformers namen de deelnemers vervolgens mee in een betekenisvol experiment in ‘samenlevenskunst’. Economy Transformers creëert ruimte voor mensen waarin ze zich kunnen ontwikkelen tot co-creators van een mens- en Aarde-waardige samenleving en economie.
Hoe zo een samenleving eruit ziet wordt in de basis bepaald door hoe we omgaan met de productiemiddelen grond, arbeid en kapitaal. Kapitaal in de breedste zin van het woord: van het eerste idee tot krediet van een bank en geld op de rekening tot het eigendom van een bedrijf of van stofjes en processen met een patent, een productiemiddel als een fabriek of een werkbank enzovoort. Voor de uitwisseling en toewijzing daarvan zijn nog maar een paar dominante systemen overgebleven. De vrije markt waarbij het geld bepaalt wie waar wat mag doen met welke middelen, of de staat die dit bepaalt, de planeconomie. Of een staat/markt combinatie, het Rijnlands model, zoals wij dat in Europa kennen. Een dynamiek tussen staat en markt die zorgt voor extreme speculatie op de grond en kapitaalmarkt.
Een vierde weg laat ons de weg van de commons zien, met grond en kapitaal als gemeengoed en arbeid van zichzelf. Dan nemen we grond en kapitaal uit de handel en liefst ook uit het geldsysteem. Die gaan we in goed onderling overleg uitwisselen en toewijzen aan hen die er voor de gemeenschap iets goeds mee doen. Dus van, voor en door mensen. En daar is openheid, nieuwsgierigheid, moed en nieuw inzicht voor nodig.
Nieuwsgierig naar het werk van Economy Transformers? Of zin om je verder te verdiepen? Neem dan zeker een kijkje op deze website en lees het boek ‘Vrij, Gelijk & Samenleven’ van Damaris Matthijsen.
Meer info over de Waerbeke Conferentie: klik hier
Dit jaar gaan er in Gent, Brugge en Antwerpen maandelijks stille sit-ins door in de openbare ruimte. Waerbeke ging in gesprek met initiatiefnemers Jetty Van Ransbeeck (Gent) en Jan De Muynck (Brugge). Los van elkaar ontwikkelden ze een gelijkaardige stiltepraktijk, via Waerbeke leerden ze elkaar kennen, ontstond er uitwisseling en samenwerking.
Hoe zijn jullie ertoe gekomen om stille sit-ins te organiseren?
Jetty: “Najaar 2024 hoorde ik over de Stille Rebellie in Nederland. Dit initiatief raakte me. Toen ik dit gevoel deelde, werden al snel een vijftal mensen enthousiast om dit mee te organiseren. Inspiratie vonden we bij markante figuren als de in 2022 overleden zenleraar Thich Nhat Hanh die pleit voor een geëngageerd Boeddhisme en ecofilosofe Joanna Macy die aanmoedigt om met aandacht aanwezig te zijn bij alles wat zich in de wereld voordoet, het meest krachtige én radicale dat we kunnen doen. We begonnen in Gent met een try-out op 28 december 2024. We verzamelden met een kleine groep mensen op het plein voor stadsbibliotheek De Krook. Een intiem en krachtig moment. We willen iedereen de mogelijkheid bieden om in stilte te zitten, meer niet. Mensen die aansluiten, beslissen zelf of ze mediteren, bidden of gewoon zitten in aandacht. Het feit dat een sit-in een collectief gebeuren is in de openbare ruimte, maakt dat er een appél van uitgaat naar voorbijgangers en naar het bredere publiek.”
Jan: “In Brugge kwamen we met een tiental mensen reeds enige tijd maandelijks samen onder de naam ‘Stilte & Transitie’. Met dit burgerinitiatief willen we via actieleren onderzoeken wat stilte kan betekenen in de maatschappelijke transitie waarin we volop zitten. We willen leren van elkaar hoe we hiermee omgaan en elkaar ondersteunen. We willen ook anderen inspireren en stimuleren om stil te staan en te bezinnen over wat er in de wereld gaande is. In het voorjaar van 2024 hielden we voor het eerst een meditatie in de publieke ruimte op de internationale Dag van de Aarde op de binnenkoer van de Hallen in dialoog met het biënnale-kunstwerk met de veelbetekenende naam ‘A Joyful Apocalyps’. Deze eerste sit-in had een positieve impact op onszelf en de voorbijgangers, daarom besloten we om dit te herhalen op het Stationsplein op de Dag van de Stilte in het najaar van 2024. Dit jaar kozen we ervoor – mede door de contacten met Gent en berichten over gelijkaardige sit-ins in Nederland – om maandelijkse sit-ins te organiseren op een vaste plek en een vast tijdstip. We doen dit omdat het goed voelt voor onszelf en omdat we geloven dat dit soort acties een effect heeft op het ‘bewustzijn in de wereld’. Niet alleen op dat van de passanten op wie het gebeuren een zichtbare indruk maakt, maar ook op dat van de bredere maatschappij.”
Welk verschil willen jullie hiermee maken in de samenleving?
Jan: “Het wordt steeds duidelijker dat de huidige ‘levensondermijnende cultuur’ op haar einde loopt. Hopelijk maakt deze plaats voor een ‘levensondersteunende cultuur’, die er wellicht heel anders zal uitzien. We willen ons in deze overgangstijd niet zozeer focussen op wat er allemaal misgaat, maar eerder al trachten vorm te geven aan die nieuwe cultuur.
Jetty: “Dat is ook ons uitgangspunt. We willen een mogelijkheid aanreiken van hoe het anders kan. We willen de waarde van stilte en al wat daaruit geboren kan worden, onder de aandacht brengen. Temidden van de drukte en de versnelling vinden we amper ruimte om nieuwe waarden en zingeving te ontdekken. We zitten samen in de stilte. In het woordenloze is het mogelijk om elkaar te erkennen in het mens-zijn voorbij polariserende standpunten. We merken dat het daadwerkelijk iets doet met passanten. Ze vertragen en verstillen. Een voorbijganger maakte een buiging naar het groepje dat stil zat. Een vrouw legde de hand op haar hart. Twee jongens bleven staan en gaven aan graag mee te komen doen. Dit wijst er volgens ons op dat mensen geraakt worden. Ze weten misschien niet goed wat hen precies raakt. Maar dat raken is ontzettend belangrijk.”
Jetty en Jan willen met de sit-ins een diverse groep van burgers bereiken, ze willen hierbij zo inclusief mogelijk zijn. De mensen die deelnemen komen uit verschillende hoeken. Klimaatactivisten, persoonlijke kennissen en contacten via andere organisaties, boeddhisten,christenen, vrijzinnigen, oudere en jongere voorbijgangers die even of wat langer aansluiten.
Hoe bereiken jullie de deelnemers? Doen jullie extra inspanningen naar bepaalde groepen?
Jetty: “Sommige mensen komen elke keer terug en nieuwe mensen sluiten aan. Het initiatief groeit organisch. We hebben het gevoel dat we een steentje gooien en de cirkels verder uitdeinen. Soms zie ik onze uitnodiging ergens verschijnen zonder dat we daar zelf moeite voor deden. Je kunt het mond-tot-mond publiciteit noemen. Aangenaam verrassend hoeveel mensen dit genegen zijn. Daarnaast sturen we digitale persoonlijke uitnodigingen uit. We vertellen er ook hier en daar over. We communiceren via sociale media, posters en flyers. Verschillende organisaties steunen het initiatief en maken het mee bekend, o.a. Zen Sangha Zendo, Leven in Aandacht, Triratna, La Verna, de Dominicus gemeenschap, Ecokerk, Klimaatcontact, Extinction Rebellion, Gents Milieufront, Avansa regio Gent en het ruime netwerk van Waerbeke. Recent nog verscheen een artikel op de website van de Grootouders voor het Klimaat en in het Nieuwsblad.”
Jan: “Wij doen het net zo. Wij hebben een flyer gemaakt en het bericht ook gestuurd naar verschillende ‘bevriende’ organisaties zoals Stilte & Transitie, Yot-Brugge, een Brugse Sangha, een meditatiegroep in de Madeleinekerk en Avansa regio Brugge.
Hoe gaat een sit-in precies in zijn werk? Wat kunnen deelnemers verwachten?
Jan: “We zitten samen rond een maquette van een wereldbol. We stellen de stoelen geschrankt op in twee cirkels en de initiërende groep verspreid zich over de beide cirkels. Uit de vorige edities leerden dat we de stoelen niet in een gesloten kring moeten zetten, omdat dit niet uitnodigend is. We zetten lege stoelen voor passanten die worden uitgenodigd om mee te komen zitten via enkele bordjes waarop te lezen staat: ‘Sluit even bij ons aan / Join us for a while’. We zitten drie keer een kwartier, afgewisseld met een korte stapmeditatie.”
Jetty: “Ook wij zitten drie keer een kwartiertje stil met telkens een korte pauze er tussen. Mensen kunnen zitten op een kussen of stoeltje, of gewoon op een karton. Ze brengen zelf iets mee of kunnen gebruik maken van de stoelen, matten en dekens die wij ter beschikking stellen. We zitten in een uitnodigende halve maanvorm. Twee borden verklaren aan de voorbijgangers waarom we daar zitten: ‘Stilte voor het klimaat en stilte voor de planeet’ en hoe het verloop is. We werken met ‘stewards’ die een woordje uitleg geven aan nieuwsgierige omstanders. Dat werkt echt goed. We dringen niets op, overtuigen nergens van. We luisteren vooral en nodigen eventueel uit om mee te komen zitten. De respons is vaak positief en de gesprekjes geven mij, op het moment dat ik steward ben, energie. De aanwezigheid van stewards geeft ook veiligheid aan de mensen die stil zitten. Na de sit-in is er mogelijkheid om na te praten en ervaringen te delen. Dat wordt als verbindend en deugddoend ervaren.”
Hoe zien jullie de stille sit-ins evolueren in de toekomst?
Jan: “Ik droom ervan dat er in vele steden gelijkaardige sit-ins ontstaan – zodat het een ‘normaal’ verschijnsel wordt – waarbij mensen elkaar maandelijks kunnen terugvinden om elkaar te ondersteunen en om het bewustzijn in de wereld te versterken.”
Jetty: “Wij zien de beweging nu al groeien. In Leuven vinden sinds kort Klimaatwakes plaats, in Antwerpen is er heel recent een gelijkaardig initiatief opgestart. Dat er ook telkens sit-ins in Brugge doorgaan op dezelfde dag als in Gent, ervaren we als stimulerend en verbindend. Ik droom alvast van een wereldwijd web dat zich verenigt in de stilte. Tot het moment dat de stilte vanzelfsprekend wordt.”
Meer weten of meedoen?
Gent: sit-ins elke eerste zaterdag van de maand van 15u tot 16u, onder de Stadshal.
Brugge: sit-ins elke eerste zaterdag van de maand van 10u30 tot 11u30, op de Burg.
Antwerpen: sit-ins elke eerst zondag van de maand van 13u tot 14u, op het Operaplein.
