Header Website 20160311

Stilte - loomheid en boete, maar vooral: oerbron

‘Wees stil! Nee, Koosje wees stil zeg ik!’ De woorden van de vader snijden als een bot broodmes door de coupé. Koosje is heel even heel stil en begint dan weer te dreinen. ‘Koos-Jan, voor de laatste keer: wees stil anders gaan we niet naar oma toe.’ Vaders machteloosheid is een nat laken dat op de vloer zakt van een treinwagon die over drie minuten station Veenendaal-De Klomp zal bereiken. Misschien woont oma daar wel, wie weet. En wie weet zullen ze dan rechtsomkeert maken, omdat kleine Koos-Jan niet stil geweest is.

Vergis ik me of zijn dit de eerste associaties die kinderen met stilte opdoen? En meteen dringt het tot me door: ik moet me vergissen. Want het roepen om stilte van een vader of moeder, het ouderlijk vermaan om stil te zijn, heeft eigenlijk niets te maken met de echte, wonderbaarlijke stilte, die kinderen al veel eerder hebben ervaren. In de wieg, in bad, lodderig hangend in een draagband op een zomeravond in het bos. Goddank zijn die ervaringen, hoop ik, niet op voorhand verpest.

Lees meer...

Stilte oordeelt niet

Bij een retraite in Kloosterhotel Zin vermaande de Benedictijnse zenmeester Willigis Jaeger ons eens te luisteren naar de stilte achter de stilte. Deze vermaning is mij altijd bij gebleven, hoewel ik deze eigentijdse mysticus niet als een prettig mens heb leren kennen.

Zijn boeken heb ik altijd weergaloos gevonden. Maar de mens Jaeger beviel me niet erg. Nu ik me wat meer open stel voor de stilte achter de stilte, dringt steeds beter tot me door dat een oordeel waardoor ik mij laat meeslepen, mij weghoudt van de stilte en mijzelf schade berokkent. In dit geval dus mijn oordeel over Jaeger. Trouwens, mijn oordeel over hem zegt meer over mij dan over hem. Dat is ook nog zo wat.

Lees meer...

Verhalen over stilte, rust en ruimte

Waerbeke is een verhalenverteller. Als sociaal-culturele beweging vertelt ze uiteenlopende verhalen over de betekenis van stilte, rust en ruimte. Ze zoekt naar samenhang tussen al die verhalen en probeert op die manier de samenleving te inspireren met combinaties van bestaande en nieuwe betekenissen. Volgens de cultuursocioloog Rudi Laermans (1) komt cultuur neer op het geven van betekenis aan de wereld, maar ook op het krijgen van betekenissen. We geven en ontvangen zowel als individu in afzondering (in ons hoofd), als in de omgang met anderen. ‘We interpreteren de wereld al denkend en al communicerend, privé en publiek’ (2). De realiteit die we interpreteren is beweeglijk. Cultureel handelen of culturele praktijken houden in dat we onze betekenissen regelmatig een nieuwe invulling geven. Dit doen we met elkaar. Daarom is cultuur een groeps- of gemeenschapsgebeuren. We communiceren met elkaar over tekens en betekenissen. Taal is een belangrijk cultuurmedium. Maar er zijn ook vele andere media van betekenisgeving en –overdracht. We communiceren ook met gebaren, gebouwen, kleren, klanken, beelden, lijnen, kleuren, geuren en smaken. Het interpreteren van de wereld gaat dan ook gepaard met emoties zoals verlangen, vreugde, angst, hoop, onverschilligheid en vijandigheid. Daarom is het interpreteren ook een zintuiglijke aangelegenheid. Voelen, zien, ruiken en proeven spelen een belangrijke rol bij het ervaren en interpreteren van de wereld. De Franse filosoof Jacques Rancière beklemtoont hoe belangrijk ‘de orde van het waarneembare’ (l’ordre du sensible) (3) is voor de manier waarop we leven, waarop onze overtuigingen tot stand komen en eventueel veranderen. Voor deze auteur is emancipatie altijd het doorbreken van de vanzelfsprekendheid van de bestaande zintuiglijke orde en het creëren nieuwe betekenissen, los van de bestaande orde.

Lees meer...

Een kier in het rumoer van de stad

Stiltezoekers zijn een bijzonder soort mensen, zo denken we dikwijls. Mensen die begaan zijn met spiritualiteit, mindfulness, of meditatie. Mensen die worstelen met burn-out, voor wie stilte een vorm van therapie is. Of nog, mensen die vooral de stilte en de rust van de natuur naar waarde schatten. Kortom, het gaat dikwijls om meerwaardezoekers. Mensen met een hogere opleiding, die ruimte in hun leven kunnen maken om concrete, materiële besognes te overstijgen. Wellicht is daar een grond van waarheid in. Maar, wellicht zijn dat ook clichés. Daaraan dacht ik toen ik het verhaal las van een initiatief dat nu meer dan tien jaar geleden werd afgerond in een ‘banlieue’ in de buurt van Parijs. Dat verhaal bevestigde me nogmaals, dat ook bewoners van de dikwijls vermaledijde buurten op zoek zijn naar een kier in het rumoer van de stad. Deze kier is dan een plek om tot rust te komen tegen de achtergrond van de conflicten, de verwensingen en de spanningen die hun dagelijks leven tekenen.

Lees meer...

De macht van de verbeelding

In mijn vorige Waerbeke column ‘Over “de commons” van stilte, rust en ruimte, schreef ik over stilte als publieke kwestie. Onlangs bracht ik deze ideeën ook ter sprake op een symposium aan de universiteit van Gent,  in het kader van het internationaal onderzoeksnetwerk ‘Public Pedagogy and Sustainability Challenges’. Dit netwerk wil gedurende de komende vijf jaar de publieke rol van educatie bestuderen in het licht van duurzaamheidskwesties. Mijn bijdrage aan het symposium had als titel ‘Silence a Matter of Public Concern: Reconsidering Critical Environmental and Sustainability Education’[i]. Ik presenteerde er onder meer het concept van ‘de commons’, als symbool van het verzet tegen de privatisering van collectieve natuurlijke en culturele hulpbronnen zoals water, land, lokale voedselproducten, open ruimte,  genetische codes, folklore, academische kennis, maar eveneens als perspectief van een derde weg, voorbij markt en staat.[ii] Ook stilte hoort in dit rijtje thuis.

Lees meer...

Over de ‘commons’ van stilte, rust en ruimte

Onze samenleving wordt alsmaar luidruchtiger en lawaaiiger. Het auto-, trein- en vliegverkeer, de industrie en allerlei vormen van commerciële ontspanning gaan gepaard met een ongehoorde toename aan geluidshinder. Plekken waar het stil en rustig is, worden schaarser. Tezelfdertijd brengen, in die luidruchtige context, individuele mensen en bewegingen — zoals Waerbeke — de waarde van stilte onder de aandacht. De herontdekking van stilte is een teken van het verlangen naar een (samen)leven waar zachte waarden zoals rust, onthaasting, meditatie een duurzaamheid erkenning krijgen. De beleving van stilte opent mogelijkheden van bezinning, van natuurbeleving, van poëzie en kunst, van wetenschap en ook van therapie en traumaverwerking. Maar we beseffen tegelijk hoe kwetsbaar deze stilte is in een harde wereld van competitie, snelheid, flexibiliteit, natuurvernietiging en commercialisering van de openbare ruimte.

Lees meer...

Over stilte, onthaasting en tijd nemen aan de universiteit

Mijn actieve carrière als onderzoeker en docent aan de universiteit ligt nu enkele jaren achter mij. Ik ben nu emeritus; eindelijk heb ik nu de tijd en de ruimte die ik tijdens mijn actieve loopbaan dikwijls heb moeten missen, opgejaagd als ik was door de steeds dwingender wordende eis productief te zijn. De productiviteitslogica is in belangrijke mate het universitaire leven binnengedrongen. En met die logica ook een dominante, economische manier van denken over onderwijs en vorming.

Lees meer...

Kristien Bonneure

Kristien BonneureKristien Bonneure is VRT-journaliste. Ze werkte voor het radionieuws als presentator en buitenlandreporter, voor de cultuurwebsite Cobra en nu voor het Radio 1 - duidingsmagazine Bonus. De voorbije jaren zocht Kristien Bonneure zelf stilte-ervaringen op en sprak ze met vele stilte-experts. Dit resulteerde in het boek ‘Stil leven. Een stem voor rust en ruimte in drukke tijden’ (Lannoo, 2014). 


 

Jan Bossuyt

Jan BossuytJan Bossuyt (1939), van opleiding burgerlijk ingenieur scheikunde en MBA Vlerick, was 40 jaar lang algemeen directeur van het familiebedrijf Boss Paints uit Waregem. Na het einde van zijn actieve loopbaan wijdt hij zich intens aan bewustwording en persoonlijke groei, en wil hij zijn kennis en ervaring delen met het bedrijfsleven en met iedereen die zoekt naar innerlijke verdieping. Jan Bossuyt is tevens auteur van diverse artikels en publiceerde twee boeken: 'De magie na overgave' en 'De haalbare utopie'.


 

Eric Boydens

Eric Boydens2Eric Boydens is arts, coach en mede-initiatiefnemer van Doctors4Doctors, een aanspreekpunt voor artsen in nood, een organisatie waar artsen zorg opnemen voor elkaar. Hij begeleidt al vele jaren patiënten met burn-out.

 


 

Joost Callens

Joost Callens kleinJoost Callens is CEO en samen met zijn zus eigenaar van Durabrik Group, een bouwonderneming met 50 jaar ervaring. Hij is tevens voorzitter van de Federatie Woningbouwers binnen de Confederatie Bouw en lid van verschillende raden van bestuur. De jongste jaren treedt Joost Callens steeds meer naar voor als exponent van een nieuw soort leiderschap. Hij is ervan overtuigd dat leidinggevenden niet alleen het recht hebben, maar ook de plicht om in de spiegel te kijken, en om niet bang te zijn om voor hun kwetsbaarheid of onzekerheid uit te komen. In zijn boek De kwetsbare leider, bouwstenen voor persoonlijke ontwikkeling en leiderschap (LannooCampus, 2015) doet hij het relaas van zijn zoektocht naar authentiek leiderschap. Aanleiding voor zijn getuigenis is een Noordpoolexpeditie die hem confronteerde met de fragiliteit van de mens. Die kwetsbaarheid durven erkennen is tegelijk een bron van kracht, creativiteit, daadkracht en energie die tot successen kan leiden. Joost Callens is een sterk pleitbezorger van de waarde van stilte, rust en ruimte in het leven van alledag, zowel in de privésfeer als op het werk. Lees bijvoorbeeld deze vrije tribune naar aanleiding van de Dag van de stilte (De Tijd, 26 oktober 2016). In 2016 stond hij mee aan de wieg van het sociaal experiment silence for peace dat stilte als ontbrekende stem binnenbrengt in het maatschappelijke debat.


 

Joris Capenberghs

Joris Capenberghs2Joris Capenberghs is cultuurhistoricus en antropoloog. Hij beweegt zich - als wandelaar, publicist, vertaler en curator - op het snijvlak van landschappen, erfgoed, artistieke expressie en natuurbeleving. Hij is o.a. docent bij Amarant, Vormingplus en Davidsfonds Academie. In 2018 vertaalde hij voor Waerbeke het boek Ode aan het wandelen van de Franse antropoloog David Le Breton. 


 

Marc Colpaert

Marc ColpaertMarc Colpaert is van opleiding germanist en cultuurfilosoof. Hij schreef lange tijd voor het tijdschrift Wereldwijd, met de focus op Azië, en is medeoprichter van de voortgezette opleiding rond interculturaliteit, CIMIC, in de hogeschool Thomas More, Mechelen. Auteur van het boek ‘Tot waar de beide zeeën samenkomen. Verbeelding, een sleutel tot intercultureel opvoeden.’ Hij zocht aansluiting bij de kunstwereld en creëerde met cineasten een artistieke dialoog tussen Goethe en Hafez in ‘Diwans.org’. Momenteel is hij bestuurder van Waerbeke vzw.


 

Els Janssens

Els Janssens 10Els Janssens studeerde woordkunst (Lemmensinstituut), literatuurwetenschappen (Open Universiteit) en niet-westerse wijsbegeerte (Universiteit Gent). Ze is als docente verbonden aan LUCA Drama en aan de KSO-opleiding Woordkunst-Drama van het Lemmensinstituut. Ze is als bestuurslid en docente comparatieve filosofie verbonden aan de School voor Comparatieve Filosofie Antwerpen waar ze het werk van wijlen prof. em. Ulrich Libbrecht verder zet. Zij is tevens voorzitter van het Libbrechtgenootschap. Els legt zich toe op tekstanalyse in functie van een artistieke verwerking. Daarnaast specialiseert zij zich in de comparatieve filosofie van Ulrich Libbrecht. Zijn denkmodel biedt inzicht in de veelheid van wereldbeelden die zich in uiteenlopende culturen en disciplines hebben ontwikkeld. Els ziet zowel in kunst als in comparatieve filosofie de mogelijkheid om ons westers denkparadigma te doorbreken en andere dimensies te ontwikkelen.


 

Eric Lancksweerdt

Eric LancksweerdtEric Lancksweerdt is hoofddocent Universiteit Hasselt en praktijkassistent Universiteit Antwerpen. Voorheen was hij jarenlang actief als eerste auditeur-afdelingshoofd bij de Raad van State. www.ontwikkelingsgerichtrecht.be


 

Ton Lemaire

Foto Ton LemaireTon Lemaire is een Nederlandse cultureel antropoloog en cultuurfilosoof. Hij wordt veelal gezien als een radicaal groen denker. Zijn bekendste werken zijn De tederheid, Filosofie van het landschap en Over de waarde van culturen. Hij is vooral geïnspireerd door Jean-Jacques Rousseau, Albert Camus en Claude Lévi-Strauss.


 

Edel Maex

Edel MaexEdel Maex is psychiater en een van de grondleggers van Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) in de Lage Landen. Hij begeleidt meditatiesessies, houdt lezingen en schreef tal van boeken over dit thema. Al meerdere jaren leidt hij een eigen zengroep in Antwerpen.


 

Jan Mertens

Jan Mertens werkt voor de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling en is o.m. ook actief in de denktank Oikos.

Foto Jan Mertens


 

Katharina Mullen

Katharina Mullen zet zich in voor vitaliteit van mensen van alle leeftijden, in het bijzonder in de context van hun werk. Zij schrijft over bronnen van energie, zoals mindfulness, beweging, rust, dialoog, verbondenheid, vreugde en leiderschap. Zij combineert verschillende disciplines tot een holistische aanpak en gaat samenwerkingen aan met collega’s die het palet van perspectieven vergroten. Zij stelt haar kennis en inzichten ter beschikking in de vorm van trainingen, mentorschap, personal coach en organisatieadviseur. Zij richt zich op het ontwikkelen van vitaliserend leiderschap en op het voorkomen van burn-out, bore-out en drop-out. Als stichter en voorzitter van vzw ALIVE-dialogue brengt zij leidinggevenden bijeen om te dialogeren volgens de inzichten van David Bohm. Zij is mede-stichter van vzw MOMENT, de Belgische vereniging voor mindfulness-trainers, -onderzoekers en -practitioners.
Meer info: www.bevital.eu

Foto Katharina Mullen


 

Tim Parks

Tim ParksDe gerenommeerde Britse schrijver, vertaler en academicus Tim Parks brak internationaal door met de roman Europa, genomineerd voor de Booker Prize. In zijn recente werk focust hij op stilte en meditatie, ziekte en gezondheid. Zijn roman De dienares vormt een tweeluik met het non-fictieboek Leer ons stil te zitten. Dat laatste is een persoonlijk, eerlijk verslag van Parks' eigen strijd met een chronische ziekte die hem, scepticus, naar meditatie leidt. In de roman worstelt een jonge helpster in een Vipassana-meditatiecentrum met twee tegengestelde levenswijzen; de oosterse zen-houding botst met haar westerse overtuiging dat het individu centraal stelt. Naar aanleiding van de Waerbeke Conferentie 2012 haalde Waerbeke (i.s.m. Passa Porta)  Tim Parks naar Brussel (Flagey). Voor een impressie van deze ontmoeting klik hier.


 

Virginie Platteau

VirginiePlatteauVirginie Platteau studeerde Nederlandse en Engelse taal- en letterkunde in Leuven en Oxford en journalistiek in Louvain-la-Neuve. Ze gaf jarenlang les in Brussel. Ze is freelance cultuurjournaliste (o.a. bij Rekto:Verso, Kunsttijdschrift Vlaanderen, Poëziekrant en Deus ex Machina) en al jaren gefascineerd door de kracht van stilte, bij uitstek als voorwaarde voor het creatieve proces. Voor Avansa, Universiteit Derde Leeftijd, Davidsfonds en alle andere geïnteresseerde partners of organisaties geeft ze lezingen. Naar believen kunnen de accenten meer gelegd worden op kunst, op natuur, op het contemplatieve of het spirituele vanuit cultureel oogpunt. Virginie Platteau maakt deel uit van het bestuur van Waerbeke vzw.


 

Matthijs Schouten

Matthijs SchoutenMatthijs Schouten is bioloog, ecoloog en filosoof, in dienst van Staatsbosbeheer (NL) en buitengewoon hoogleraar ecologie en filosofie van het natuurherstel aan de Universiteit Wageningen.


 

Benoît Standaert

Benoît StandaertBenoît Standaert is benedictijn in de Sint-Andriesabdij in Zevenkerken-Brugge. Hij studeerde in Rome, Jeruzalem en Nijmegen, waar hij in 1978 promoveerde op het Marcusevangelie. In binnen- en buitenland is hij betrokken bij vormings- en opleidingswerk. Hij schreef een groot aantal boeken onder andere over de psalmen, ('Leven met de psalmen'), over 'Spiritualiteit als levenskunst', en over het wezenlijke van het christendom. Zijn boek 'De Jezusruimte' werd een spraakmakend boek dat ondertussen in verschillende talen verscheen. Hij maakte ook kennis met het zenboeddhisme en verbleef in verschillende zenkloosters in Japan.


 

Wouter Torfs

Wouter TorfsWouter Torfs is sinds 1992 CEO van Schoenen Torfs. Voordien werkte hij als advocaat aan de balie van Antwerpen. Schoenen Torfs werd al zes keer uitgeroepen tot ‘Beste Werkgever van België’. Torfs staat voor inspirerend leiderschap en maakte van zijn bedrijf een ‘Great Place to Work’: een plek waar niet enkel de cijfers regeren, maar waar de beleving centraal staat; waar collega's zich verbonden en gewaardeerd voelen om wie ze zijn en niet alleen om wat ze kunnen of kennen; waar winst en persoonlijk geluk samengaan; waar je werkt met hart en ziel. De voorbije vijf jaar verdubbelde het bedrijf zijn omzet. Die resultaten zijn echter niet alleen het gevolg van aandacht voor winst en groei, geluk van werknemers staat minstens zo centraal. Nieuw leiderschap is dan ook voortdurend op zoek naar een gezonde balans tussen winst en persoonlijke ontplooiing.


 

Hans Van Crombrugge

hansvancrombruggeHans Van Crombrugge is doctor in de pedagogische wetenschappen. Hij is hoofdlector in de opleiding Gezinswetenschappen voor de pedagogische vakken (Odisee, Brussel). In zijn onderzoek en publicaties heeft hij veel aandacht voor de rol van levensbeschouwing en religie op gezinsrelaties.


 

Koen Van Synghel

KoenVansynghelKoen Van Syngel is docent architectuurkritiek aan de KU Leuven. Hij schrijft ook een tweewekelijkse column over architectuur voor De Standaard.


 

Dick Verstegen

Dick VerstegenDick Verstegen is personal coach, zenleraar en auteur. Van 1961 tot 2001 was hij journalist bij verschillende dagbladen en vervulde hij ook in diverse hoedanigheden de functie van hoofdredacteur bij de VNU-Dagbladengroep (nadien Wegener, thans Mecom). Zie zijn website.


 

Danny Wildemeersch

Danny WildemeerschDanny Wildemeersch is emeritus hoogleraar in de pedagogische wetenschappen en verbonden aan het Laboratorium voor Educatie en Samenleving van de KU Leuven. Hij is voorzitter van de vzw Leren Ondernemen, een Leuvense organisatie voor armoede-bestrijding, en tevens lid van de Algemene Vergadering van Waerbeke vzw. Hij was jarenlang betrokken bij diverse vormen van onderzoek en praktijk inzake emancipatie, democratie, duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid. Hij doceerde volwassenenvorming, sociale, interculturele en comparatieve pedagogiek in Leuven en Nijmegen. Hij is visiting professor 'non formal education' aan de Chulalongkorn University, Bangkok, Thailand.


 

CVBA banner2

WW header

... en activiteiten via UITdatabank